Jan Van HoveIn samenwerking met

Jan Van Hove, hoofdeconoom KBC Groep NV en professor Internationale Economie, KU Leuven

Jarenlang werd globalisering bejubeld: “De Wereld, Ons Dorp” werd een ingeburgerd begrip. De voordelen van globalisering werden geprezen. Maar hoe ver kunnen we de globalisering doordrijven?

De globalisering verhoogde de efficiëntie in de wereldeconomie. De wereld werd onze werkplaats en ontmoetingsplek met nieuwe culturen, inzichten en ideeën. Internationaal reizen werd vanzelfsprekend. Ook al is er altijd tegenstand geweest door idealisten en alternatievelingen, die de negatieve gevolgen op milieu en sociale bescherming aankaartten, de positieve effecten op groei, export en werkgelegenheid wogen altijd zwaarder door.

Groeiend populisme
Toch werd de noodzaak om de gevolgen van globalisering op mens, milieu en maatschappij aan te pakken, onvoldoende erkend. Samen met het maatschappelijke protest tegen globalisering, groeide de voedingsbodem voor populisme. De Britten stemden in het Brexit-referendum tegen verder lidmaatschap van de EU. In de Verenigde Staten waren Trump en Clinton opvallend eensgezind om globalisering te beperken.

Handelsakkoorden op de bres
Trump blijft intussen aandringen op het heronderhandelen van handelsakkoorden, inclusief NAFTA, dat de basis vormt van de economische samenwerking tussen de VS en zijn buurlanden. Om nog maar te zwijgen over de confrontatie met China waarop Trump aanstuurt met zijn pleidooi voor een hardere aanpak van opkomende economieën.

 

In een protectionistische wereld echter, neemt de bewegingsvrijheid van mensen af

 

Positieve impact van globalisering
Er zijn zaken misgelopen in het verleden, maar we mogen globalisering op zich niets verwijten. Meer internationale handel en investeringen hebben immers een positieve impact. Ze creëren nieuwe jobs en nieuwe opportuniteiten voor bedrijven en individuen. Maar globalisering eist ook een specifieke aanpak. Bedrijven krijgen betere toegang tot buitenlandse markten, maar moeten zich tegelijk aanpassen aan nieuwe concurrentie. De dynamiek op de arbeidsmarkt van jobdestructie én jobcreatie vergt voor velen persoonlijke aanpassingen.

De balans opmaken
Deze dynamiek vergt een beleid dat compenseert en bijstuurt, zonder de essentie van vrijhandel en vrije investeringen weg te gooien. Meer internationaal reizen en transport heeft zeker een negatieve impact op het milieu, maar globalisering zorgt tegelijk voor de verspreiding van milieuvriendelijke technologie.

Protectionisme vs. bewegingsvrijheid
In een protectionistische wereld echter, neemt de bewegingsvrijheid van mensen af. Migratiewetten worden verstrengd, terwijl zakenreizen afnemen. Minder internationale zakentransacties leiden automatisch tot minder business trips. Bovendien hangt protectionisme vaak samen met belemmeringen op internationale mobiliteit.

Duurzame globalisering
Beleidsmakers moeten dus dringend de aanpassingsprocessen eigen aan globalisering aanpakken. Verbeteringen in milieubeleid, arbeidsmarktwerking en concurrentieregels moeten hand in hand gaan met de vrijemarktfilosofie van globalisering. Zo kunnen we nog lang genieten van een duurzame globalisering en bieden we weerstand aan het populisme. Want een beperking van de vrijheid om internationaal te handelen en te reizen gaat voorbij aan de verrijking die elke reis opnieuw biedt.