Wie langetermijnbeslissingen moet nemen, houdt best rekening met een aantal maatschappelijke evoluties. Dat geldt ook voor de spaarders. Obligatiebeleggers willen weten of ze hun geld het best op de korte, dan wel op de langere termijn dienen te plaatsen en aandelenbeleggers willen kunnen inschatten of ze nu beter in Europese bedrijven investeren, dan wel in ondernemingen in groeimarkten. Professor Paul De Grauwe van de London School of Economics noemt zichzelf geen specialist van de financiële markten en de beleggingen. Wel geeft hij zijn visie op een aantal belangrijke evoluties die hun weerslag kunnen hebben op de Europese economie en dus op termijn de financiële markten zullen beroeren.

Europa heeft momenteel te maken met een vluchtelingencrisis. Welk effect zal dit op de economie hebben?
“Als we dit louter economisch bekijken, is het een kans die we moeten grijpen. We moeten er alles aan doen om de mensen die willen werken zo goed mogelijk in te schakelen want het leidt tot meer welvaart. Bij een goed beleid moeten we er dus op lange termijn de vruchten van kunnen plukken. Op de korte termijn zal het natuurlijk extra kosten voor het opvangen van de vluchtelingen met zich brengen.”

 

De opwarming van de Aarde is een zwaard van Damocles dat boven ons hoofd hangt

 

De nieuwkomers kunnen ook voor een verjonging van de maatschappij zorgen. Verhinderen we zo dat Europa in een Japans scenario komt waarbij een oude bevolking, die minder consumeert, mede aan de basis ligt van een lange periode met erg lage economische groei?
“Ik vrees niet meteen voor een Japans scenario in Europa, al is de vergrijzing ook hier uiteraard een feit. Maar we moeten de mensen dat wel de kans geven om langer te blijven werken. Het is niet goed dat ze op 59 met pensioen gaan en dan tot hun 85 jaar economisch inactief blijven.”

f-O_img-4

Bovenop deze uitdagingen kampen heel wat Europese landen met een overmatige schuldenlast. Vreest u niet dat de Griekenland-crisis binnen enkele jaren opnieuw opduikt? En hoe zit het met België?
“Voor België vrees ik niet meteen. Onze schuldenlast ligt in verhouding tot het bruto binnenlands product nog 30% onder het peil dat we dertig jaar geleden hebben gehaald. Bovendien is de rente laag en zelfs al zou ze stijgen, moeten we nog niet van een schuldencrisis spreken. Als een gezin een hypotheeklening heeft, moet het dikwijls 25% à 30% van zijn inkomen afbetalen. Wel, voor de Belgische overheid is dat nog geen 10%. Griekenland, Portugal en Italië zitten in een lastiger pakket omdat ze met een lage economische groei kampen en dus minder mogelijkheden hebben om de schuldenlast af te betalen. De beste manier om die landen te helpen, is een sterke economische groei zodat hun inkomsten stijgen, maar we besparen allemaal op hetzelfde moment waardoor het voor hen nog extra moeilijk wordt. De prognoses over de economische groei die het IMF maakt, zijn daarom vaak te rooskleurig. Voor de nabije toekomst ben ik echter niet al te pessimistisch. Door de lage koers van de euro hebben de Europese exporterende bedrijven het makkelijker. Voorts zijn de olieprijzen laag. En het consumentenvertrouwen verbetert.”

 

Met de opbrengst van hogere accijnzen op brandstof zou de overheid andere belastingen kunnen verlagen

 

In de VS draait de economie wel al op een hoger toerental. Toch heeft de centrale bank er in september de rente niet verhoogd.
“Ze had dat beter wel gedaan om het signaal te geven dat een abnormale periode voorbij is. De economie in de VS evolueert toch gunstig. Over enkele maanden moet er om die reden toch een renteverhoging komen. De VS zullen dus niet blijven zitten met een nulrente, dat is trouwens ook niet goed. Het zelfde geldt voor Groot-Brittannië. In Europa zal de periode van lage rente wat langer duren want de Europese Centrale Bank heeft gezegd dat ze minstens tot september 2016 de economie gaat blijven ondersteunen.”

Als er door de lage rente veel geld in omloop komt, moeten we dan niet vrezen voor forse prijsstijgingen van goederen en diensten?
“Je moet een onderscheid maken tussen twee zaken. Je hebt de geldbasis. De Europese Centrale Bank heeft veel liquiditeiten in het systeem gebracht, maar de commerciële banken hebben die vooral bij zich gehouden in plaats van ze verder uit te lenen. Daardoor is de geldhoeveelheid die in omloop is en waarmee bedrijven en gezinnen goederen kunnen kopen nauwelijks gestegen en is er dus ook geen prijsverhogend effect. Mocht dit wel gebeuren, dan zouden de prijzen wel kunnen stijgen. Ik verwacht dat scenario echter niet meteen. De banken blijven voorzichtig. Ze wachten tot de economie verder aantrekt vooraleer ze meer gaan uitlenen. Tegen dat moment moet de centrale bank klaarstaan om het extra geld weer uit het systeem te halen. Ze heeft daar ook de mogelijkheden voor.

 

Als we de huidige vluchtelingencrisis louter economisch bekijken, is het een kans die we moeten grijpen

 

f-O_img-5

Overheden, gezinnen en bedrijven krijgen steeds vaker ook te maken met allerlei milieumaatregelen, met als doel de opwarming van de Aarde af te remmen. Welke invloed hebben die op de economie?
“De opwarming van de Aarde zullen we op een of andere manier moeten stoppen. Het is een zwaard van Damocles dat boven de wereld hangt. Maar het is zoals een olietanker die onderweg is. Die is ook moeilijk te stoppen. Bovendien wordt het probleem nog te veel genegeerd. Europa zou er niettemin goed aan doen om voorop te lopen en zo snel mogelijk over te stappen op technologieën die minder schadelijk zijn voor het milieu. Op korte termijn kan dit inderdaad pijn doen, maar op termijn kunnen we er ons voordeel uit halen. Kijk maar naar de manier waarop we destijds gereageerd hebben op de oliecrisis. We hebben sindsdien veel zuiniger wagens gebouwd dan de Amerikanen. Daarmee is onze auto-industrie vandaag veel performanter dan de Amerikaanse.”

Het tijdelijk verlagen van de btw op elektriciteit zoals België heeft gedaan, was dus een slechte zaak.
“Een heel slechte zaak. Het heeft de mensen er niet toe aangezet om zuiniger te leren omgaan met elektriciteit. Daarom pleit ik er ook voor om bij prijsdalingen de accijnzen te verhogen zodat de prijs aan de pomp gelijk blijft. Met de opbrengst ervan zou de overheid dan andere belastingen kunnen verlagen zodat de burger op die manier zijn koopkracht toch zou zien stijgen. Dat zou een echte tax shift zijn, die tegelijk goed is voor de gezinnen en goed voor het milieu.”